QGIS’de Eklenti Geliştirmenin Avantajları / Dezavantajları

Sürüm 1.0.0 Yayınlandı

QGIS sürüm 1.0.0, 2009 yılının Ocak ayının başlarında yayınlandı. Böylece QGIS yedi yıllık bir geliştirme sürecinden sonra 1.0 sürümüne ulaşmış oldu. QGIS gelişmesini uluslararası gönüllü geliştiricelere borçludur. Arkasında onu resmi bir şekilde destekleyen güçlü bir firma bulunmamaktadır. Mali sıkıntılar nedeniyle çoğunlukla gönüllü katkıları ile geliştirilmeye devam edilmektedir. Bu yüzden gelişmiş bir API’ye sahip değildir. Sürüm 1.0’ın yayınlanması ile birlikte API kütüphanesinin daha kararlı bir yapıya kavuşacağı umulmaktadır.

1.0.0 Kurulum

19 Şubat 2009 itibariyle Linux ve Mac işletim sistemleri için tek başına kurulabilen bir setup dosyası yayınlanmıştır. indirmek için tıklayın. Ubuntu 8.10’da bizzat test ettim. Hiç bir sorunu yok. Gayet güzel, hızlı ve hatasız bir şekilde çalışıyor.

Windows Kullanıcıları: 1.0.0 kurulum dikkat!

Sürüm 1.0.0 ile birlikte Windows için kurulum biraz sıkıntı hale geldi. 1.0 sürümü Windows işletim sistemine OSGEO4W projesi için hazırlanan bir setup dosyası ile birlikte kurulabilmektedir. Bu setup dosyası Windows kullanıcılarının alışık olmadığı bir şekilde çalışmaktadır. Setup dosyası seçilen paketleri internetten önce indirdikten sonra Linux dizin yapısının bir benzerini seçilen klasör altına kurmakta ve oradan çalıştırmaktadır. Bu setup dosyasını kullanarak nasıl kurulduğuna bakmak için şu linki ziyaret ediniz.

Eğer bu şekilde QGIS’i kullanmak istemiyorsanız QGIS’i kaynak kodundan derleyerek kurabilirsiniz. Derlemek kelimesi size yabancı geliyorsa bu yolu seçmenizi hiç tavsiye etmem. Derlemenin nasıl yapılacağı şu sayfada anlatılmıştır.

Veya bir önceki sürüm olan QGIS 1.0.0.preview2 setup dosyasını kullanarak Windows XP’ye rahat ve kolayca kurabilirsiniz. 1.0.0.preview2-setup.exe indirmek için tıklayın.

Vista altında kurmaya çalışanlar için ise önerim “Program Files” dizini altında kurmak yerine direk “C:\qgis” gibi yeni bir dizin altında kurmanızı öneririm. Kurmayı başarabilseniz bile QGIS 1.0.0.preview2 Vista altında doğru çalışmıyor. Özellikle attribute table açmaya kalktığınızda program çakılıyor. Bu hata Vista’dan mı yoksa QGIS’den mi kaynaklanıyor bilmiyorum, ama Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar ile Vista’nın yıldızları daha uzun bir süre barışmayacak gibi geliyor. Bu süre çıkacak olan Service Pack’lere bağlı olduğu için bu konuda beklemekten başka yapılacak bir şey yok. Belki de fazla beklemeye gerek kalmaz. Windows 7 Temmuz 2009’da yayınlanacakmış.

Python dili ile geliştirme yapmak: Kolaylık, sadelik ve zarafet

QGIS’de geliştirme yapmanın en büyük avantajı Python dilini kullanabilmektir. Python dilinin faydalarını burada uzun uzun anlatmak istemiyorum, ama bence en büyük faydaları derlemeye gerek olmadan kullanılabilmesi, söz diziliminin sadeliği ve kolaylığı, hem betik dilinin tüm avantajlarına sahip olması hem de temel olarak ihtiyaç duyulan kütüphaneleri ile birlikte gelmesi (batteries included), gömülü bir sistem dili olarak kullanılabilmesi ve C,C++, Fortran ve Java (Jython ile) gibi diller ile yazılmış kütüphanelere bağlanarak kullanılabilmesi (embeddable ve extendable olabilmesi) sayılabilir.

QGIS Debug in Windows

Python dili ile yazılan bir eklentiyi denemek için QGIS çalıştırıldığından kodlar otomatik olarak QGIS içine gömülmüş olan Python derleyici sayesinde yorumlanır. Yorumlanma sırasında hatalı bir kod ile karşılaşılırsa hata mesajı geliştiriciye gösterilir. Bu şekilde gerçekleştirilebilen hata ayıklama (debug) yöntemi daha da özelleştirilebilir. Özellikle değişkenlerin hangi değeri döndüğü öğrenilmek isteniyorsa kendiniz tarafından da basit bir şekilde yazılabilecek bir loglama sistemi kullanılabilir. Bu şekilde gerçekleştirilebilen hata ayıklama yöntemi sizin için yeterli değilse, geliştirme ortamınızı bir IDE ortamına (Windows kullanıcıları için Visual Studio 2003) taşıyarak da eklentinizi geliştirebilirsiniz. Bunun için gerekli talimatları Building From Source Code sayfasındaki 7. Maddede bulabilirsiniz.

Genel bir değerlendirme

QGIS, sonuç olarak değerlendirildiğinde kullanıcılar için sınırlı özellikler sunan bir CBS programı olarak karşımıza çıkmaktadır. Şu an için hiçbir açık kaynak kodlu masaüstü CBS yazılımı, sahipli CBS yazılımları ile yarışabilecek ölçüde gelişmiş özelliklere sahip değildir. Ancak hepsi de kendi alanlarında hızla geliştirilmeye devam edilmektedir. Eğer bir kullanıcı olarak beklentiniz, zengin içerik ve gelişmiş hazır araçlar sunan açık kaynak kodlu bir CBS yazılımı arıyorsanız, kişisel fikrim ilk geliştirilen ve hala güncelleğini koruyan bir yazılım olan GRASS veya Avrupa Birliği fonu tarafından desteklenen İspanyol Bölgesel Hükümeti tarafından ESRI’nin ArcView GIS 3.x yazılımına alternative olması için geliştirilmeye başlanan gvsig yazılımına yönelmenizi tavsiye ederim.

QGIS ise, daha çok CBS ortamında özel bir sorunu çözmek için API düzeyinde kişiselleştirme yapmak isteyenlere, veya sadece coğrafi veriyi görselleştirmek için kullananlar veya CBS’yi kullanarak başka sistemlere (ERP, CRM, Spatial Decision Systems, Location Based Services) entegre etmek isteyenler veya belirli bir sorunu çözmek, test etmek ve bunun için on binlerce dolar ödemek istemeyen geliştiriciler ve kullanıcılara hitap eden bir masaüstü CBS yazılımıdır.

Özet olarak: Son Söz

QGIS, zengin içeriği veya sahip olduğu gelişmiş özellikler yerine temel olarak bir CBS yazılımında olması gereken özelliklere sahip olduğu ve Python gibi hızlı geliştirme ortamı (agile software development) sunabildiği için tercih edilmesi gereken bir yazılım ve yazılım geliştirme aracıdır. QGIS’I kişisel olarak kullanma nedenim ODTÜ GGIT Bölümünde Doktora yapmam ve Doktoram için geliştirdiğim/geliştireceğim Mekansal Veri Araçlarını CBS ile entegre edebilmek için gerekli geliştirme ortamını bana sunuyor olmasıdır. Umarım QGIS sizin amaçlarınıza hizmet edebilecek uygun bir yazılımdır. Kişisel olarak Python ile QGIS’de geliştirme yapmaktan büyük bir keyif aldığımı ve çok kısa zamanda (yaklaşık 1 sene zarfı içerinde) tahmin edebileceğimden daha fazla yol aldığımı söylemek isterim.